وضعيت حقوق شهري در ايران

در همين راستا، فقر تحقيقات علمي در زمينه قوانين شهري قابل ذكر است. متأسفانه حقوقدانان بسادگي از كنار اين موضوع گذشته اند و گويي اين رشته علمي جذابيتي براي توجه ندارد. جاي دارد به كتب و مقالات موجود در اين زمينه توجه شود. صرف نظر از كيفيت و سطح علمي تأليفات،‌از نظر كمي بجرأت مي توان گفت تعداد كتب معتبر از عدد انگشتان دست بالغ نخواهد شد در اين ميان اگرچه برخي از نشريات ( مجلات ) توجه به موضوع قانون شهر را وجه همت خود قرارداده ند لكن آنچه بر غناي مطالب مي افزايد عنايت اساتيد برتر دانشگاه به اين موضوع و ورود به عمق موضوعات حقوق شهري است كه برخي موارد موجب دوري از قواعد سنتي پذيرفته شده درباب حقوق مالكيت و امثال آن مي شود.

البته ما مي پذيريم وجود تراكم قوانين ناسخ و منسوخ و حجم وسيعي از بخشنامه ها و دستورالعمل ها كه دست يابي به آنها دشوار است امر تحقيق و مطالعه را دراين زمينه دشوار مي سازد اما اين به معناي انسداد باب تحقيق نيست.

بايد مباني مربوط به محدوديت حق مالكيت در جامعه شهري تبين شود، مراجع ملي و محلي با مفهوم مالكيت عمومي آشنا شده و آنرا بكار برند. منابع در آمدي شهرها و علل ناكار آمدي طرحهاي شهري تبين شود و قطعاٌ به توصيه كارشناسان در زمينه جلوگيري از گسترش بي رويه شهرها توجه شود. امروزه نگرش اقتصادي و در آمدي به قوانين شهري سبب ورود صدمات غير قابل جبران به شهرها شده است و چهره جديدي از ويراني در ظاهر آراسته اي بنام آبادي قابل مشاهده است.

بنظر مي رسد ضرورت دارد اساتيد حقوق با تامل و تعمق در اين رشته به بالندگي و توسعه آن كمك نمايند و حداقل در رشته هاي علمي مرتبط با شهر و مديريت شهري، رشته حقوق شهري جزء دروس اصلي منظور شده تا مديران آينده با اصول و مباني اين رشته آشنايي كامل پيدا نمايند. ديگر اينكه پژوهشهاي علمي دامنه داري خصوصاٌ با همكاري قوه اجرائيه و دانشگاه در اين زمينه صورت پذيرفته و سر انجام قوه مقننه با قبول ناكار آمد بودن قوانين شهري در انديشه ايجاد قانون جامع شهرسازي و شهرداري بوده و با بهره گيري از قريب يك قرن تجربه اجراي قانون بلديه و قانون شهرداري، موانع قانوني موجود را برطرف نمايد.

*منبع : پایگاه معماری و شهرسازی

نقش زنان در مدیریت شهری  

برنامه ریزی و مدیریت شهری دارای جایگاهی مهم د رتكنیك برنامه‌ریزی كلان جامعه است.

اگر مشاركت را در یك رویكرد عملگرایانه به عرصه برنامه ریزی شهری وارد كنیم باید این مشاركت در محیط اجتماعی و اقتصادی و در همه رفتارها و فعالیت‌های روزانه افراد و ساكنان شهری تعیین و تبیین شود. به عبارتی هر نوع تغییر در ساختار برنامه ریزی به شكل قطعی اثرات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خود را به كل جامعه خواهد گذاشت.

از آنجا كه در بسیاری از كشورها بستر فعالیت‌ شبكه‌های اجتماعی سنتی كه د رواقع تقویت‌كننده انسجام اجتماعی بوده‌اند(مانند خانواده‌های گسترده، گروه‌های مذهبی و سازمان‌های خیریه) تضعیف شده است یافتن راه‌های جدیدی برای احیای پیوستگی در جامعه ضروری به‌نظر می‌رسد. در راستای این هدف محلات شهری ظرفیت بالایی برای تولید اشكال جدید پیوستگی اجتماعی دارند.

تحقیقات اخیر درباره شهرسازی و برنامه ریزی و توسعه شهری نشان می‌دهد كه بهترین راهكار برای مواجهه با چالش‌های اصلی موجود تقویت منابع اجتماعی و سرمایه‌های انسانی است و نه تنها ساختن فیزیكی ساختمان‌ها. راهبرد بازسازی شهر  از بهبود پیوستگی اجتماعی تقویت ارتباطات مردمی و مشاركت فعال شهروندان در جامعه بهره برده و به جای تمركز بر اكولوژی فیزیكی شهرها و محله‌ها بر بوم شناسی اجتماعی آنها متمركز شده است.

محله محوری، مشاركت شهروندان، زیر ساخت‌ها و افزایش توانمندی مدیریتی در اداره شهر یك راهبرد مهم در ارتباط با تدوین سیاست‌هاست.

با فرایند درگیر كردن شهروندان در ساختمان جامعه خود می‌توان محله‌ها را زنده و پویا نگه داشت. هنگامی كه یك محله به جای آنكه محصول یك میز طراحی مهندسی یا اتاق سیاستگذاری باشد از طریق یك فرایند جامعه‌محور طراحی شده و توسعه یافته باشد نتایج حاصل به‌ویژه برای زنان فوق‌العاده سودمند خواهد بود.

بدیهی است زنان بیشترین نقش را به‌عنوان رهبران یا مشاركت‌كنندگان فعال در جوامع كوچك‌تر مانند محلات شهری ایفا می‌كنند.

به عبارت دیگر می‌توان گفت زنان نقش اساسی در پیوستگی اجتماعی محلی را دارند. این نوع پیوستگی به‌ویژه برای دستیابی به طرح اجتماعی و مدیریت موفق در جوامع چندفرهنگی ضروری است. زنان به‌عنوان مدیران خانه در جوامع كوچك نقش اساسی در همبستگی اجتماعی خانواده و محله دارند.

زنان عموماً زمان بیشتری را نسبت به مردان به كار در داخل و اطراف منزل اختصاص می‌دهند. بنابر این به‌دلیل تجارب روزانه‌شان به دانش و بینش عمیق‌تری از آنچه برای ساخت محیط موردنیاز است دست می‌یابند (مانند طراحی فضاهای عمومی، زیرساخت‌ها و خدمات موردنیاز همه اعضای جامعه).

به‌منظور پویا شدن و مؤثر بودن این دانش در سیاست و توسعه شهری باید با ایجاد مراكز آموزشی به‌دنبال راه‌هایی برای سازماندهی محله‌ها بود، در واقع باید به شهروندان فرصت داد تا در توسعه محله‌ها و شهرها مشاركت فعال داشته باشند. در نظریه مدیریت مشاركتی شهرها چنانچه زنان نه‌تنها با مشاركت فعالانه بلكه با ایفای نقش محوری خود در این عرصه حضور یابند توسعه شهری طولانی مدت، جامع‌تر و پایدارتر خواهد بود.

 به‌طور كلی تجربه درگیر شدن و رهبری زنان در سیاست‌های محلی عموماً نشان‌دهنده پیشرفت‌های عمده در موفقیت مشاركت اجتماعی افراد و كارآمدی سیاسی است، زیرا زنان به ابعاد نیازهای همه گروه‌ها در اجتماع توجه می‌كنند و صرفاً به دیدگاه و تمایلات اعضای قدرتمند و مؤثر جامعه محدود نمی‌شوند و اغلب در پی ایجاد پل‌هایی روی تقسیم‌بندی‌های اجتماعی، فرهنگ و نژادی و نیز ناسازگاری‌ها در اجتماع هستند.

 *منبع :تبیان

قانوني براي شهرهاي زيبا

براساس يكي از مفاد اين قانون هويت‌بخشي به سيماي شهرها در برنامه چهارم توسعه راهكارهايي به اين شرح دارد:

هويت بخشي به سيما و كالبد شهرها، حفظ و گسترش فرهنگ معماري و شهرسازي و ساماندهي ارايه خدمات شهري از طريق:

-1 تهيه و تدوين قانون جامع شهرسازي و معماري كشور تا پايان سال اول برنامه چهارم‌

-2 مناسب‌سازي فضاهاي شهري و روستايي براي جانبازان و معلولين جسمي- حركتي و اعمال اين ضوابط در اماكن و ساختمان‌هاي عمومي و دولتي تا پايان برنامه چهارم.

-3 بهبود وضعيت عبور و مرور شهري به همراه افزايش سهم حمل و نقل عمومي تا ميزان هفتاد و پنج درصد(75%) نسبت به كل سفرهاي درون شهري.

-4 ارتقاي شاخص‌هاي جمعيت تحت پوشش شبكه آب شهري و فاضلاب شهري به ترتيب تا سقف صددرصد (100%) و چهل درصد ((40%

-5 احياي بافت‌هاي فرسوده و نامناسب شهري و ممانعت از گسترش محدوده شهرها براساس طرح جامع شهري و ساماندهي بافت‌هاي حاشيه‌اي در شهرهاي كشور با رويكرد توانمندسازي ساكنين اين بافت‌ها

طبيعي است كه تحقق اهداف چنين قوانيني ميسر نخواهد شد مگر با برنامه‌ريزي، آسيب‌شناسي كارشناسانه، هماهنگي بين نهادهاي مسوول مرتبط و البته فرهنگ‌سازي در اين‌باره!

اصفهان در نگا‏هی كوتاه

اصفهان به لحاظ واقع ‏شدن در مركز جغرافیائى ایران و با داشتن آب و هوایی معتدل و خاكى حاصلخیز و آب ‏كافى زاینده ‏رود از دیرباز به‏ عنوان مكانى براى سكونت، مورد توجه بوده است.

احتمالاً از عصر ساسانیان كه سپاهیان (اسپهان) در دشت حاصلخیز اطراف شهر گرد آمدند به این‏ نام خوانده شده است. در سال 19 هجرى اصفهان بدون جنگ و خونریزى و با انعقاد یك صلحنامه به دست سپاهیان اسلام افتاد و جزئى از سرزمین وسیعى شد كه اسلام بر آن حكومت مى‏كرد. در دوره سیصدساله پس از آن، این شهر اغلب دست ‏به‏ دست مى‏شد تا اینكه در قرن چهارم هجرى، در زمان آل ‏زیار و آل ‏بویه، به‏ عنوان پایتخت مورد استفاده قرار گرفت. در قرن پنجم، در دوران سلجوقیان، پایتخت امپراطورى وسیعى شد كه یك مرز آن رود سیحون و مرز دیگرش سواحل شرقى دریاى مدیترانه بود. غارت وحشیانه شهر به دست تیمورلنگ و قتل ‏عام ساكنان آن در سال 789 هجرى، اصفهان رابه وضع اسف‏بارى دچار كرد.در زمان اولین حكمرانان صفوى در قرن دهم هجرى اصفهان از مراكز مهم تجارت، فرهنگ و صنعت گردید و در اوایل قرن یازدهم (1006 ه) پایتخت شاه ‏عباس از قزوین به اصفهان انتقال یافت و قریب یك قرن ‏و نیم این شهر پایتخت سلسله صفویه بوده، از شهرت جهانى برخوردار شد. پس از هجوم سخت و وحشیانه محمود افغان به اصفهان و قتل‏عام مردم و سرنگونى شاه سلطان حسین صفوى، اصفهان دیگر مركزیت خود را از دست داده، سیر صعودى رونق و آبادانى آن متوقف شد. با روى كارآمدن سلسله قاجاریه و حاكمیت ظل ‏السلطان بر اصفهان، بسیارى از آثار بجا مانده از دوران صفویه به‏دست این حاكم ظالم یا نابود شد و یا به‏ فروش رفت، به‏ طورى كه امروز نام آنها را تنها در میان كتابها مى‏توان یافت.

هم اكنون اصفهان از مراكز مهم صنعتى و تجارى ایران بوده، به دلیل وجود آثار تاریخى و باستانى بسیار و فضاهاى طبیعى فراوان مورد توجه هموطنان و جهانگردان قرار دارد.

منبع:

تبیان اصفهان