نیمی از جمعیت جهان ساكن شهرها می‌شوند

نیمی از جمعیت جهان تا پایان سال ۲۰۰۸ در شهرها ساكن خواهند شد كه تا سال ۲۰۵۰ این آمار به ۷۰ درصد جمعیت زمین خواهد رسید.

به نقل از آسوشیتدپرس، در گزارشی كه سازمان ملل منتشر كرده همچنین عنوان شده است كه شهرهای آسیا و آفریقا بیشترین رشد را در این روند شاهد خواهند بود.

در این گزارش پیش‌بینی شده كه تا اواسط این قرن، ۲۷ كلان شهر در دنیا به جمعتی بیش از ۱۰ میلیون نفر می‌رسند كه این میزان در حال حاضر تنها ۱۹ كلان شهر است؛ اما این گزارش می‌افزاید كه نیمی از رشد جمعیت شهری در دهه‌های آینده در شهرهای كوچكی خواهد بود كه هم‌اكنون كمتراز ۵۰۰ هزار نفر جمعیت دارند.

براساس آخرین تخمینات سازمان ملل در سال گذشته جمعیت زمین از ۷/۶ میلیارد نفر در سال ۲۰۰۷ به ۲/۹ میلیارد نفر در سال ۲۰۵۰ خواهد رسید.

اما براساس گزارشات جدید در همین فاصله زمانی جمعیت مناطق شهری از ۳/۳ میلیارد نفر به ۴/۶ میلیارد نفر افزایش خواهد یافت.

در این گزارش آمده:«پیش‌بینی می‌شود مناطق شهری دنیا همه رشد جمیعت جهان را در ۴ دهه آینده به خود جذب كنند. در نتیجه جمعیت روستایی ظرف یك دهه آینده شروع به كاهش كرده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ به كمتر از ۶۰۰ میلیون نفر برسد. بیش از ۷۰ درصد جمعیت اروپا، آمریكای شمالی و كشورهای ثروتمند در سایر نقاط، در مناطق شهری زندگی می‌كنند در حالیكه تنها ۳۹ درصد از آمریكاییها و ۴۱ درصد از مردم آسیا در سال گذشته در شهرها زندگی می‌كرده‌اند.

این گزارش می‌افزاید: «در سال ۲۰۰۸ برای اولین بار در تاریخ نسبت جمعیت شهری به روستایی به ۵۰ درصد خواهد رسید و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ به ۷۰ درصد افزایش یابد».

تا اواسط قرن آسیا با ۸/۱ میلیارد نفر، آفریقا با ۹۰۰ میلیون نفر و آمریكای لاتین و مركزی با ۲۰۰ میلیون نفر شاهد بیشترین رشد جمعیت شهری خواهند بود.

«هانیا زلوتینك» رئیس برنامه جمعیت سازمان ملل ابراز امیدواری كرد كه این شهرنشینی همراه با رشد اقتصادی نیز باشد.

وی افزود:«سازمان ملل پیش‌بینی كرده كه آفریقا بین سالهای ۲۰۴۵ تا ۲۰۵۰ دارای ۵۰ درصد جمعیت شهرنشین خواهد شد. آسیا نیز در صورت ادامه شهرنشینی با سرعت كنونی و به‌ویژه به دلیل سرعت شهرنشینی در چین بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۵۰ دارای ۵۰ درصد جمعیت شهری خواهد شد.»

چین پرجمعیت كشور دنیا كه هم‌اكنون ۴۰ درصد جمعیت آن در شهرها زندگی می‌كنند، تا سال ۲۰۵۰ به ۷۰ درصد خواهد رسید.

در مقابل تنها ۲۹ درصد یا ۳۰۰ میلیون نفر از مردم هند، دومین كشور پرجمعیت دنیا در شهر زندگی می‌كنند كه پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ این میزان به ۵۵ درصد افزایش یابد.

خانم «زلوتنیك» افزود كه پراكندگی شهرنشینی هنوز هم بسیار شدید است به حدی كه برای مثال در «بروندی» و «گینه نو پاپوا» تنها ۱۰ درصد جمعیت در مناطق شهری زندگی می‌كنند در حالیكه كشور كوچك سنگاپور دارای ۱۰۰ درصد جمعیت شهرنشین است. 

   گزارش: خبرگزارى فارس 

این هم تصاویری از بیابان تهر

صدای گوشخراش نبود مدیریت واحد در شهر ها

  رشد روزافزون جمعیت شهرنشین مشكلاتی را به وجود آورده است كه حل آنها نیازمند مدیریت كار آمد و بهینه است. یكی از مشكلات ما در زمینه مدیریت شهری تحقق نیافتن مدیریت واحد شهری است.

  امروزه شهرنشینی به عنوان تنها الگوی سكونت در جهان در حال گسترش است كه این امر اثرات گوناگونی به دنبال خواهد داشت. رشد روزافزون جمعیت شهرنشین مشكلاتی را به وجود آورده است كه حل آنها نیازمند مدیریت كار آمد و بهینه است. یكی از مشكلات ما در زمینه مدیریت شهری تحقق نیافتن مدیریت واحد شهری است.

اگر بگوییم مهم ترین حلقه مفقود شده در موضوع مدیریت شهری، عامل ناهماهنگی بین نهادهای مختلف در ایران است سخنی به گزاف نگفته ایم. چندباره كاری ها، اتخاذ تصمیمات متفاوت و گاه متضاد و ناكام ماندن برنامه ها از مهم ترین معضلات مدیریت شهری در ایران و ناشی از نبود مدیریت واحد شهری است. در حال حاضر شهرداری در كنار ۲۵ نهاد رسمی دیگر به اداره شهری می پردازد. این امر موجب می شود كه برنامه ریزی های صورت گرفته در اثر ناهماهنگی و بوروكراسی بین ادارات، كارآیی خود را از دست بدهد. درباره مفهوم و راهكارهای تحقق مدیریت واحد شهری با دكتر ناصر اقبالی، استاد دانشگاه و محقق برنامه ریزی شهری گفت و گویی انجام داده ایم كه در ادامه می خوانید.

● آقای دكتر! منظور از مدیریت واحد شهری چیست و چه ابعاد و مؤلفه هایی دارد

▪ برای پاسخ به این سؤال ابتدا باید مشخص كنیم كه مدیریت شهری چه اهدافی را دنبال می كند و دارای چه رویكردهایی است. درباره هدف و تعریف مدیریت شهری، توضیحات گوناگونی ارائه شده است. واژه مدیریت شهری نخستین بار از سوی سازمان بین المللی مدیریت شهری مطرح شد. برنامه های این سازمان مورد تأیید برنامه اسكان بشر سازمان ملل و برنامه توسعه سازمان ملل قرار دارد.

این برنامه ها در پی مدیریت بهینه شهرها در جهت توسعه پایدار و مطلوب شهری هستند به گونه ای كه شهروندان از حیاتی توأم با پیشرفت و بالندگی برخوردار باشند. محققان امور برنامه ریزی شهری و شهرسازی از منظرهای گوناگون تعاریف متعددی را برای مدیریت شهری ارائه داده اند.

شاید بتوان تا حدودی تعریف كنت دیویی از مدیریت شهری را چكیده ای از تمام تعاریفی كه در این باره ارائه شده است، دانست. دیویی می گوید: «مدیریت شهری دربرگیرنده برنامه ها، سیاست ها، اقدامات و طرح هایی است كه دسترسی شهروندان را به تأسیسات زیربنایی، مسكن، اشتغال، بهداشت، آموزش و خدمات ممكن می سازد.»

امروزه بسیاری از مشكلات شهرها ناشی از كمبود سرمایه یا امكانات و خدمات شهری نیست، بلكه معضل اساسی، نحوه مدیریت و توزیع سرمایه ها و امكانات است كه موجب می شود برخی از شهروندان از دسترسی به آن ها محروم باشند. بنابراین وظیفه مدیران شهری این است كه محیطی را فراهم كنند كه تمام شهروندان بتوانند زیستی سرشار از خلاقیت و شادی داشته و توانایی ها و استعداد های خود را به منصه ظهور برسانند. لازمه این امر ایجاد بسترهای لازم برای توسعه مطلوب شهر در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، با توجه به وضعیت موجود است.

همانطور كه از تعریف و مفهوم مدیریت شهری مشخص است، مدیریت شهری بهینه نیازمند ایجاد یك هماهنگی بین بخش های مختلف اقتصادی، اجتماعی و خدماتی است. بنابراین منظور از مدیریت واحد شهری این است كه تمام سازمان ها، ارگان ها، بنیادها و نهادهایی كه در زیست، شكل گیری، حركت و توسعه شهر مؤثرند باید زیر نظر یك مدیریت واحد باشند تا بتوانند زیستی پویا، پایدار و دارای كیفیتی بالا برای شهروندان بوجود آورند و به دور از ناهماهنگی ها و دوباره كاری ها از اتلاف منابع مادی و سرمایه های انسانی شهر جلوگیری كنند.

● چه هنگام می توان گفت كه مدیریت واحد شهری تحقق یافته است

▪ تشبیه شهر به بدن انسان سابقه ای دیرینه در علوم شهرسازی دارد و منظور شهرسازان از این تشبیه این است كه شهر مانند بدن (كه از اندام های گوناگون تشكیل شده) از سازمان ها و نهادهای مختلف و گروه های انسانی شكل گرفته است.

همانگونه كه بدن تحت فرمان مغز اداره می شود، شهر نیز باید دارای مدیریت واحد باشد. این مغز متفكر كه می بایست مدیریت شهر را دربر گیرد همان شهرداری ها هستند. شهرداری ها باید از قدرت و اختیارات لازم برای مدیریت شهر برخوردار باشند و به گونه ای به مدیریت شهر بپردازند كه هماهنگی در تمام سطوح آن به چشم بخورد.زمانی كه بین برنامه ریزی ها و طرح های شهری هماهنگی وجود داشته باشد و رسیدن به اهداف توسعه شهری با كمترین سرمایه و نیروی انسانی و در كمترین زمان ممكن انجام شود، آنگاه می توان گفت مدیریت واحد شهری تحقق یافته است.

● به نظر می رسد كه طرز تفكر و نگرش و اختیارات مدیران شهری نیز نقش مهمی در زمینه مدیریت واحد شهری دارد

▪ بله، كاملاً همین طور است. در شرایطی كه بسترهای لازم برای تحقق مدیریت واحد شهری فراهم نیست، اگر مدیران شهری از دانش و نگرش علمی نسبت به نحوه اداره شهر برخوردار باشند، می توانند بر بسیاری از مشكلات غلبه كنند و خود زمینه های لازم برای مدیریت بهینه شهر را بوجود آورند و از بسیاری از دوباره كاری ها و صرف هزینه های بدون بازده جلوگیری كنند كه این امر نیازمند توان بالای مدیران شهری و برخورداری آن ها از دانش و بینش علمی و تا حدود زیادی قدرت چانه زنی و تعامل با دیگر نهادها و سازمان های ذیربط در اداره شهر است.

● برخی مخالفان مدیریت واحد شهری عقیده دارند كه بهتر است مدیریت بخش های مختلف شهر از سوی نهادها و سازمان های تخصصی صورت گیرد تا كیفیت اجرای برنامه ها افزایش یابد، نظر شما در این باره چیست

▪ مدیریت واحد شهری به هیچ عنوان به معنای كنار گذاشتن نهادها و سازمان های تخصصی نیست و بر كار كارشناسی تأكید می كند. اتفاقاً مدیریت واحد شهری با ایجاد هماهنگی بین سازمان های مختلف و نهادهای گوناگون موجب می شود كه برنامه ها با بالاترین كیفیت و در كمترین زمان ممكن و با كمترین هزینه عملیاتی شوند.

وقتی از مدیریت واحد شهری صحبت می كنیم به این معنا نیست كه سازمان ها و نهادهایی همچون آب و برق، میراث فرهنگی، مسكن و مخابرات باید منحل شوند، بلكه منظور این است كه این سازمان ها باید تحت مدیریت واحد باشند و در عین حال به كار تخصصی خود بپردازند.

در این صورت خواهیم دید كه شهرسازی نه تنها موجب هدررفتن سرمایه ها نمی شود بلكه به دنبال خود سرمایه و پول نیز می آورد. شهر مانند یك اركستر بزرگ است كه از سازها و نواهای گوناگون تشكیل شده است. اگر این اركستر از اركستراسیون و رهبری مناسبی برخوردار باشد آنگاه نواهایی از آن به گوش می رسد كه روح را جلا و تازگی می بخشد. فراموش نكنید كه هیچ كس برای شنیدن صدای گوشخراش پولی نمی پردازد. در شهری هم كه مدیریت مطلوبی نداشته باشد آوای دلنوازی به گوش نمی رسد و كسی در چنین شهری سرمایه گذاری نمی كند و آن شهر به توسعه و رونق اقتصادی دست نمی یابد.

● فكر می كنید در كشور ما تا چه میزان بسترهای لازم برای مدیریت واحد شهری فراهم است

▪ ما در زمینه مدیریت واحد شهری در ابتدای راه قرار داریم و بسترهای آن در كشور ما تدارك دیده نشده است. مهمترین مشكل ما در این زمینه این است كه نظام برنامه ریزی در كشور ما یك نظام بخشی است و كمتر به برنامه ریزی ناحیه ای توجه می كنیم.

● برای تحقق مدیریت واحد شهری چه اقداماتی باید انجام دهیم

▪ همانطور كه گفتم در درجه اول باید نظام برنامه ریزی در كشور ما اصلاح شود و نظام برنامه ریزی منطقه ای جایگزین برنامه ریزی و مدیریت بخشی شود. به همین علت است كه امروز از موضوعی با عنوان حاكمیت محلی سخن به میان می آید. شهرداری ها و شوراهای شهر می توانند نقش یك دولت محلی را ایفا كنند. یكی از ویژگی های مهم شهرداری ها، غیردولتی بودن آن ها است اما سازمان های دیگر كه در اداره شهر مؤثرند مانند سازمان آب و برق، فاضلاب، مسكن و بازرگانی، دولتی هستند. به همین علت در مرحله اول باید یك ساختار مطلوب و كارآمد برای تعامل بین سازمان ها اندیشیده شود. البته غیردولتی بودن شهرداری ها به معنای بی نیازی آن ها از كمك دولت نیست، بنابراین جهت تحقق مدیریت واحد شهری باید گسست بین نهادهای محلی و دولت مركزی برداشته شود.

● به نظر شما آیا در شرایط فعلی شهرداری ها از توان لازم برای بر عهده گرفتن وظایف دیگر سازمان ها برخوردار هستند

▪ ممكن است شهرداری ها در ابتدا برای برعهده گرفتن وظایف دیگر سازمان ها و مدیریت آن ها با مشكلاتی مواجه شوند و این امری طبیعی است زیرا در اثر تجربه است كه می توان به رفع مشكلات پرداخت، اما یك موضوع مشخص و واضح آن است كه ما برای حل مشكلات عدیده شهرها چاره ای جز پذیرش مدیریت واحد شهری نداریم.

یكی از موانع در این راه نبود فرهنگ مدیریت واحد شهری در شهرداری ها و نبود نیروهای متخصص در شهرداری ها به حد كافی است. نبود قوانین و آئین نامه های لازم در زمینه مدیریت واحد شهری از دیگر مشكلات موجود برای تحقق مدیریت واحد شهری در كشور است، اما با توجه به پتانسیل كشور می توان امیدوار بود كه در كوتاه مدت بر این مشكلات غلبه كرد و از همه مهمتر اینكه مردم نیز باید در این زمینه مسئولیت خویش را بپذیرند.