ضرورت وجود فضاي سبز

مروزه مفهوم شهرها بدون وجود فضاي سبز موثر در اشكال گوناگون آن ديگر قابل تصور نيست. شهرها به عنوان كانون هاي تمركز، فعاليت و زندگي انسان ها براي اينكه بتوانند پايداري خود را تضمين كنند چاره اي جز پذيرش ساختار و كاركردي متاثر از سيستم هاي طبيعي ندارند. در اين ميان فضاي سبز به عنوان جزء ضروري و لاينفك پيكره شهرها در متابوليسم آنها نقش اساسي دارند كه كمبود آنها مي تواند اختلالات جدي در حيات شهرها به وجود آورد.
يك منبع طبيعي براي تفرج عبارت است از هر گونه سيستم طبيعي اعم از آبي يا خشكي كه براي استفاده تفرجگاهي كنار گذاشته مي شود. يك تفرجگاه مي تواند طيف گسترده اي از سيماهاي طبيعي را از يك جويبار ساده تا يك غار كه در عمق زمين قرار دارد، در بر گيرد. اين سيماي طبيعي مي تواند توسط انسان دگرگون يا اصلاح شده باشد. معيارهايي نظير نوع درختان، جنگل ها، توپوگرافي و جذابيت طبيعي از جمله معيارهاي قابل ذكر در اين زمينه اند.
تفريح از نظر اقتصادي عبارت است از هر گونه فعاليت يا عدم فعاليت كه با قصد قبلي و با ميل و رغبت در اوقات فراغت انجام گيرد. تفريح يك تجربه احساسي و لذت بخش است كه با تمايل افراد در هنگام فراغت به آنها دست مي دهد. به عبارت ديگر هنگامي كه كوچك ترين احساسي از اجبار در فعاليت ها يا عدم فعاليت در زمان فراغت وجود نداشته باشد، به طور قطع مي توان اين حالت را تفريح ناميد.
تفرج شامل كليه تفريحاتي است كه در خارج از محيط هاي بسته و محدود انجام مي گيرد. تفرج در محيط هاي باز به فضا و منابع نياز دارد. از مناسب ترين منابعي كه مي توانند كيفيت تفرج را بالا ببرند، مي توان منابع طبيعي و كمتر تغيير يافته را نام برد كه هنوز جنبه هاي زيبايي شناسي خود را حفظ كرده اند.
اگر مجموعه فعاليت هاي انساني را در بهره وري از زندگي از هم تفكيك كنيم، اين فعاليت ها به شش دسته تقسيم مي شوند:
فعاليت هاي شغلي: به منظور تلاش براي گذراندن زندگي.
اضافه كار: تباين كامل با اوقات فراغت.
كارهاي مربوط به منزل.
كارهاي مربوط به احتياجات زيستي: بهداشت، تغذيه و خواب.
كارهايي كه بر مبناي تعهدات خانوادگي، اجتماعي يا معنوي است.
انجام كارهاي آموزشي.
كه با توجه به فعاليت هاي شش گانه بالا، اوقات فراغت را به اين صورت مي توان تعريف كرد:
«اوقات فراغت مدت زماني است كه يك فرد از تمام تعهدات و تكاليف خانوادگي، اجتماعي و شغلي آزاد است و مي خواهد به ميل خويش آن را بگذراند كه به طور مسلم نمي تواند تفاضل ساعت كار از اوقات بيداري باشد.»
لازم به ذكر است كه طبقه بندي بالا نمي تواند صددرصد باشد زيرا يكسري از فعاليت ها مي توانند هم جزو اوقات فراغت قراربگيرند و هم جزو فعاليت هاي اجباري انسان.
جمعيت يا تعداد افرادي كه در يك منطقه زندگي مي كنند، يكي از مهم ترين عوامل تقاضاي تفرجگاهي محسوب مي شوند. تغيير جمعيت، به هم خوردن تركيب آن و رشد و تراكم جمعيت از عواملي هستند كه روي تفرجگاه ها از نظر تعداد، تنوع و عرضه امكانات مي توانند تاثيرزيادي داشته باشند.
مفهوم واژه پارك
اغلب آنچه از تفرجگاه هاي معمولي، تصور مي شود اين است كه: تفرجگاه، منطقه اي است با درختزارهاي پراكنده با فضاي باز و كف پوش چمني كه به صورت مصنوعي يا طبيعي احداث و تنها به دستكاري و آرايش آن اكتفا شده است. اين نوع فضاسازي در شهرها براي تفرج عامه، جا افتاده ترين شيوه براي احداث تفرجگاه ها به شمار مي رود. امروزه در تعريف پارك جدا از سيماي فيزيكي آن، «تفرج» نقش اساسي دارد.
انواع پارك ها
پارك ها با حفظ مضمون خود بر حسب نوع استفاده، موقعيت يا ارزش، عناوين مختلفي پيدا كرده اند كه بدون توجه به طبقه بندي آنها مي توان تعدادي از آنها را نام برد.
پارك عمومي، پارك شهر، پارك حومه، پارك ايالتي، پارك ميان راه، پارك ملي، پارك ملي تاريخي، پارك ملي يادمان، پارك ملي نظامي، پارك ملي آثار تاريخي، پارك ملي حيات وحش، پارك نيمه ملي، پارك بين المللي، پارك جنگلي ملي، پارك طبيعي و... .
تعاريف فضاي سبز شهري
آن بخش از فضاي سبز كه در محدوده شهر طراحي و بنا شده، فضاي سبز شهري ناميده مي شود:
بخشي از سيماي شهر كه از انواع گياهان تشكيل شده است.
فضاي نسبتا بزرگ، متشكل از گياهان با ساختي جنگلي و برخوردار از بازدهي زيست محيطي و اكولوژيك معين و در خور شرايط زيست محيطي و اكولوژيك معين و در خور شرايط زيست محيطي حاكم بر شهر.
بخشي از مناطقي كه داراي گياهان يا هر گونه سبزينگي اعم از درختان، درختچه ها، گل ها وچمن هاست.
بخشي از استخوان بندي شهري، به بيان ديگر فضاي سبز در كنار اسكلت فيزيكي شهر.
اراضي اماكن مسكوني، تجاري و صنعتي، محل هاي كسب و پيشه و خدماتي است كه داراي پوشش گياهي چند ساله اعم از درخت، درختچه، نهال و گياهان پوششي است و به منظور استفاده هاي سودمندانه يا زيبايي طبيعي و تلطيف هوا در محدوده و حريم شهري احداث شده يا به طور طبيعي به وجود آمده باشد.
ضرورت فضاي سبز
مهم ترين اثرات فضاي سبز در شهرها، كاركردهاي زيست محيطي آنهاست كه شهرها را به عنوان محيط زيست جامعه انساني معني دار كرده و با مقابله با اثرات سوء گسترش صنعت و كاربري نادرست تكنولوژي از يك سو و بالا بودن سطح زيبايي از سوي ديگر، باعث افزايش كيفيت زيستي شهرها مي شوند. مهم ترين اثرات فضاي سبز در شهرها تعديل دما، افزايش رطوبت نسبي، تلطيف هوا وجذب گرد و غبار است. ساير اثرات فضاي سبز در شهرها نقش نسبي دارند ولي مجموعه اثرات فضاي سبز حضور آنها را در شهرها اجتناب ناپذير مي كند به طوري كه بدون وجود آنها ممكن نيست شهرها پايدار باقي بمانند.
مجموعه اثرات فضاي سبز را مي توان به طور خلاصه به شرح زير جمع بندي كرد:
آلودگي هوا: فضاي سبز به ويژه در شكل پيره درختي در كاهش آلودگي هاي شيميايي هوا بسيار موثر مي باشد.
آلودگي صدا: فضاي سبز مناسب به ويژه درختان در صورت برخورداري از گونه هاي مناسب و كاشت اصولي تا ۴ دسي بل صدا را كاهش مي دهند.
توليد اكسيژن وجذب دي اكسيد كربن: اگر چه در مقياس كلان شهري از نظر ايجاد توازن اكسيژني نقش درختان نمي تواند قابل ملاحظه باشد ولي در مقياس خرد شهري قابل چشم پوشي نيست. هر درخت راش با ديرزيستي متوسط، به اندازه سه برابر حجم دو اتاق يك نفره مي تواند دي اكسيد كربن از هوا پاكسازي كند در حالي كه ۳۰ تا ۴۰ متر مربع از درختان مي توانند اكسيژن مورد نياز يك نفر را تامين كنند.
كنترل تشعشعات و بازتاب نور
كنترل ترافيك: آرايش فضاي سبز در محورهاي درون شهري عاملي موثر در كنترل ترافيك به شمار مي رود.
زيبايي آفريني: زينت شهرها و مطلوبيت آنها براي زيست، مديون زيبايي آفريني فضاي سبز در اشكال متنوع خود است.
معماري شهرها: فضاي سبز، جايگزين مناسبي براي ساير مصالح مورد استفاده در معماري جهت تقسيم فضاي ايجاد حفاظت، خلوتگاه، فضاي خصوصي و... به شمار مي روند. علاوه بر اين به عنوان كاتاليزور عامل مهمي در ايجاد پيوند و ارتباط منطقي بين ساختمان ها به شمار مي رود.
جذب فون: فضاي سبز طبيعت بي جان شهرها را به سوي سيستم هاي طبيعي سوق داده و سبب جذب فون ويژه اي مي شود كه فضاي بي روح آنها را قابل تحمل تر مي كند.
كنترل باد: فضاي سبز و به ويژه كاشت درختان - درصورت كاشت مناسب و هدفمند - مي توانند در هدايت باد و تغييرجهت آن موثر باشند.
تاثير رواني: فضاي سبز و به ويژه رنگ سبز و يا تغييرات فصلي آن داراي اثرات رواني بسيار موثري است.
ذخيره انرژي: كاشت صحيح درختان مي تواند بر روي مصرف انرژي در ساختمان ها تاثير قابل ملاحظه اي داشته باشد. هزينه گرم كردن يا خنك كردن ساختمان ها درصورت كاربرد درست درختان كاهش مي يابد. درختان باعث جذب ۹ درصد انرژي خورشيدي در تابستان شده و گرماي داخلي ساختمان ها را مي توانند كاهش دهند. در اماكن مسكوني كه در مناطق بادگير قرار دارند، كاشت درختان به صورت بادشكن مي تواند هزينه گرم كردن ساختمان ها را برحسب درجه بادگيري و تراكم بادشكن ۴ تا ۲۲ درصد كاهش دهد.
تاج بري يا برگاب: درختان با جذب برگاب مي توانند حركت و جريان آب را در سطح غيرقابل نفوذ شهر كند كرده و راه افتادن آب در سطح شهر را به تاخير بيندازند. سوزني برگان تا ۴۰ درصد و پهن برگان تا ۲۰ درصد توانايي دارند كه آب باران را گرفته و دوباره از طريق تبخير به فضا برگردانند.
درختان و سيلاب: درختان با جذب برگاب از يك سو و هدايت آن به اندام هاي خود سبب كندي جريان هاي تند و سيلابي مي شوند. سطح اندام هاي درختان از يك سو سرعت سيلاب ها را سه برابر كاهش مي دهند و از هزينه هاي ساخت سيستم هاي هدايت جريان هاي سيلابي مي كاهند.
كاهش دما و افزايش رطوبت نسبي: فضاي سبز در شكل چيره درختي به علت گسترش سطح برگي قابل توجه خود نسبت به ساير اشكال گياهي مي تواند از طريق تعريق سبب افزايش رطوبت نسبي، كاهش دما و تلطيف هوا شود. يك درخت به تنهايي به اندازه ۱۰ كولر هوا را مطبوع و خنك مي كند. درختان دما را كاهش داده، هوا را به حركت و جريان وا مي دارند و از خشكي هوا جلوگيري مي كنند.
درختزاري از گونه راش به مساحت يك هكتار در شش ماه مي تواند ۳ هزار تن آب را به صورت بخار آب در هوا پخش كند. عمل تعريق درختان با جذب كالري همراه است و به همين جهت سبب كاهش دما مي شود.
تغيير ميكروكليما: مهم ترين نقش فضاي سبز و درختان بالابودن سطح آسايش شهروندان از راه تغيير در ميكروكليما است. فضاي سبز شبه جنگلي از اين نظر داراي ثمربخشي بيشتر است. حداكثر و حداقل دما در داخل توده جنگلي نسبت به فضاي باز مجاور متعادل تر است.
مقابله با جزاير گرما: هم اكنون پژوهشگران، نواحي شهري را جزاير گرما ناميده اند. زيرا سطوح تيره زمين در شهرها ۳ تا ۵ درجه بيش از زمين هاي مجاور گرماي خورشيد را در طول روز جذب مي كنند، از اين راه در ۳۰ درصد از آلودگي هاي هوا سهيم مي باشند.
اثر غيرمستقيم درختان در كاهش دماي هوا باعث صرفه جويي در هزينه انرژي و همچنين كاهش آلودگي مي شوند. در شهرهايي كه پوشش درختي خوبي دارند، انرژي خورشيد باعث بهبود چرخه هاي طبيعي آب، هوا و مواد غذايي مي شود.
كاهش ميزان سرب: درختان در كاهش ميزان سرب به ويژه در حاشيه جاده ها و شاهراه ها نقش موثري دارند. درختان ۱۰ تا ۲۰ برابر گياهان علفي و دوبرابر گياهان زراعي مي توانند توان رسوب گيري داشته باشند.

استفاده از Excel

  دومین برنامه پرطرفدارمجموعه آفیس، Excel است. Excel ابزار بسیارخوبی برای كار با داده‌ها و ارقام است. با Excel می‌توانید برای جمع زدن فروش اداره خود، برگ كاری ایجاد كنید یا هزینه‌های شخصی را كنترل كنید. از Excel می‌توان برای تنظیم بودجه یا ایجاد فاكتور استفاده كرد. حتی از آن می‌توانید بعنوان یك برنامه پایگاه داده كوچك استفاده كنید. با این نرم افزار، می‌توانید هر نوع محاسبه ریاضی، از ساده‌ترین تا پیچیده‌ترین عملیات را انجام دهید و داده‌ها را سازماندهی كنید وقتی كه Excel را اجرا می‌كنید، صفحه نمایش چند عنصر آشنا مانند نوار منو، نوارهای ابزار، نوار وضعیت و اسكرول بارها را نشان می‌دهد. همچنین چند عنصر نا‌آشنا مانند نوار فرمول را مشاهده خواهید كرد كه به شما امكان می‌دهد تا داده‌ها را مشاهده و ویرایش كنید. ناحیه كاری به یك شبكه بنام صفحه كاری تقسیم می‌شود. در ابتدا سه برگه كاری در یك صفحه كاری قراردارد (كه اصطلاح Excel برای فایل است). داده‌ها در این شبكه سازماندهی می‌شوند.

در كارهای عملی این بخش، یاد می‌گیرید كه چگونه داده ها را وارد و فرمت دهی كنید، سطر و ستون اضافه حذف كنید و فرمول وارد كنید. بعلاوه، چند قابلیت پیشرفته‌ترExcel مانند مرتب سازی و فیلتر كردن داده‌ها و ایجاد نمودار را یاد خواهید گرفت.

قزل اوزن ، پرآب ترين رود استان زنجان 

نام كنوني قسمت عمده رودخانه اي است كه ظاهراً سرچشمه اصلي آن از دهستــان سارال بخش ديواندره ي شهرستان سنندج است(1)كه پس از عبور از استانهاي كردستان ،زنجان ، آذربايجان شرقي و اردبيل در لاهيجان گيلان در نزديكي حسن كياده به درياي خزر مي ريزيد طول خط سيرش حدود 500 كيلومتر است ، كه بيش از50% آن در خاك استان زنجان جريان دارد در گذشته بسيار پرآب تر از اين بوده ، چنانكه گاه پر آب ترين رودخانه ايران معرفي شده است .

نام قديمي (عهد باستان) آن آماردوس ، ماردوس ، مردوس ، آماري ، مردي ، ماردي ، و امردي ذكر شده ، كه گويا بر گرفته از نام اقوام مستقر در كنار آن بوده است .(2)

جغرافي نويسان و سياحان مسلمان همچون استخري ، (3) و مولف حدودالعالم(4) نام اين رودخانه را سفيدرود و سپيدرود ثبت كرده اند . اعراب آن را «نهر الابيض nahrolabyas» نام نهاده اند مغولان هولان مولان ، (5) يا به قول لسترنج اولان موران به معني رودخانه ي سرخ مي ناميده اند .(6) در معني وسطي سراسر اين رودخانه «سپيد رود sapidroud» نام داشته ولي بعداً اين نام براي قسمتي از آن كه منجيل تا درياي خزر را شامل مي شود اطلاق گرديده ، و بقيه ي قسمتها قزل اوزن خوانده شده است ،(7) و  اكنون نيز سفيد رود و قزل اوزن به همين قسمت ها كه ذكر شد اطلاق مي شود .

حال ، نوشته هاي برخي از محققان درباره اين رود و نامهايي كه در زمانهاي مختلف براي آن اطلاق شده آورده مي شودو مفاهيم فرهنگي و علت به كاربردن آن نامهاخصوصاً قزل اوزن بررسي مي شود .

در حدود العالم كه به سال 372 هـ ق و در باب جغرافيا تأليف يافته سفيد رود ـ قزل اوزن چنين معرفي مي شود « و ديگر روديست آن را سپيد رود خوانند از كوه حوبرث رود از ناحيت ارمينيه روي به مغرب و ميان گيلان ببرد و اندر درياي خزر افتد .»(8)

استخري در كتاب مسالك وممالك مي نويسد : « اسفيد رودكي ميان اردبيل و زنگان است »‌(9) ولي لسترنج مي گويد ، استخري اين رود را « سپيد رود ثبت كرده است »(10)

حمداله مستوفي در كتاب پر ارزش خود نزهه القلوب درباره قزل اوزن مي گويد : « مغولان آن را هولان مولان » مي نامند ، از جبال پنج انگشت كه تركان بش پرماق خوانند به ولايت كردستان بر مي خيزد و به آبهاي زنجانزود ، هشترود ، ميانج رود و آبهاي كوههاي طالش و طارمين جمع شود .»(11)

فيروز منصوري در تحقيقاتي تحت عنوان « پ‍ژوهشي در باره اصطلاحات : آق ـ قرا ـگوي ـ قزل )، كه عباس اقبال آن را در مقدمه تأليف خود تاريخ مغول آورده ، مي نويسد : قزل اوزن « نام تركي سفيد رود است ، اين رود بزرگ 500 كيلومتر طول دارد و پر‌آب ترين رودخانه ايران مي باشد قبل از سلجوقيان نام آن را ماردي ، ماردوس و آماري ثبت كرده اند . به واسطه ي بزرگي و طول خط سير آن ، از طرف تركان قزل اوزن نام گرفته است .»(12)

اعتمــاد السلطنه در كتاب مرآه لبلدان مي نويسد : «رود هشتم قزل اوزن است ، كه قدما آن را مردوس مي ناميده اند اشتقاق اين اسم از طايفه مرد يا مردي است ، كه در ساحل اين رود در گيلان و مازندران سكني داشته اند.سرچشمه اين رود در كردستان در 57 هزار ذرعي سنندج در سمت شمال غربي آن واقع است از طرف جنوب به دو شعبه منشعب مي شود طول جريان او تقريباً 650 هزار ذرع و فاصله ميان عراق و آذربايجان است . اين رود وارد ايالت گيلان شده در نزديكي رشت وارد بحر خزر مي شود .»(13)

در فرهنگ مصاحب زير حرف «ق» چنين آمده است : قزل اوزن يا سفيد رود را منابع يونان باستان «آمار دوس amardos» و مأخذ اسلامي « نهر الابيض nahrolabyas» ثبت كرده اند از رودهاي مهم ايران است، كه از ناحيه كردستان (قروه ) سرچشمه مي گيرد و در لاهيجان گيلان به درياي خزر مي ريزد در قرون وسطي نام سفيد رود به همه اين رود اطلاق مي شد ، ولي بعداً اين نام به قسمتي از آنكه بين منجيل و درياي خزر است تخصيص يافت فرهنگستان ايران در مهر ماه 1341 هـ ش مقرر داشت تا نام سفيد رود براي همه اين رود اطلاق شود .(14)

به طوري كه پيش از اين گفته شد ، تركان اين رودخانه را براي نشان دادن بزرگي و عظمت آن قزل ازون ناميده اند . قزل اوزن از دو واژه تركي قزل به معني سرخ و اوزن به معني آب و رود تركيب شده است كه ظاهراً بايد معني رود سرخ و يا آب سرخ داشته باشد ولي بسياري از لغات تركي و خصوصاً نامهاي چهار واژه اي آق (سفيد ) قرا (سياه) گوي يا گگ (كبود ) و قزل (سرخ )را پيشوند خود دارند مانند آق قويونلر ، آق كند ، قراملك ، قزالبوطه ، گوي آلپ ، گوي مسجد ، قزل بلاغ و قزل اوزن و بسياري ديگر . تحقيقات و بررسيها نشان مي دهد منظور از بكار بردن اين اسم رنگها ، نشان دادن و بازگو كردن مفهوم عام و صفت مطلق رنگها بوده است بلكه تركان به پيروي از باورهاي مذهبي ـ شمني خود اين رنگها را براي نشان دادن بزرگي ، عظمت ، شكوه ، كثرت شمار قدرت و قداست اشخاص ، اماكن ، اشياء ، شهرها، رودها ، موجــودات و ديگر مظاهــر زندگي به كار مي برده و به صورت پيشوند در اول لغات و نامها مي آورده اند. بدين معني که ترکان تشکيلات قومي و دولتي و مظاهر زندگي را از روي نظامات طبيعت تعيين مي کرده اند و همان گونه که شمال ، جنوب ، شرق و غرب چهار سوي عالم و بهار ، تابستان ، پاييز و زمستان چهار موسم ايام سال هستند ، آقا ، قرا ، گوي و قزل نيز چهار رنگ انتخابي ترکان براي تعيين و تشخيص مظاهر زندگي بوده است ترکان علاوه بر اين تقسميات اربعه ، اعداد شش ، دوازده و بيست و چهار را نيز براي تعيين و تشخيص مظاهر زندگي مورد توجه و استفاده قرار مي داده اند ، که در همه ي اين تقسيمات و تعيين اعداد از ادوار فلکي الهام مي گرفته اند .

فيروز منصوري با بر شمردن لغات و نامهاي بسيار که واژه هاي آق ، قرا ، گوي و قزل پيشوند آنها شده و بازگو کردن معني و مفهوم آنها و نيز با اشاره به نوشته ها و اظهارات محققاني همچون زکي وليدي طوغاني ، مينور سکي ، بارتولد ، مکرمين ، ضياء گوي آلپ ، قووالسکي درباره استعمال کلمات مذکور چنين اظهار نظر مي کند : « هر گاه استعمال اين کلمات (آق ـ قرا ـ گوي ـ قزل ) چگونگي اسم هاي عام را تغيير داده و آنها را صورت خاص و اعلام ارايه نمايند ، در اين صورت پيشوندهاي مزبور به معني بزرگ ، عظيم ، شکوهمند ، نيرومند ، شريف و مقدس ، نامها را توصيف نموده و يا کثرت شمار و مقدار آنها را مي رساند و با يک صفت عالي آنها را از اقران و امثال مشخص و متمادي مي نمايند .(15)

بنابر اين ترکان کلمه ي قزل را براي نشان دادن رنگ رودخانه مورد بحث (قزل اوزن) و يا آب و خاک آن به کار نبرده اند ، بلکه براي توصيف و بازگو کردن بزرگي و عظمت اين رودخانه لغت قزل را در اول لغت اوزن ( اوزن به معني آب ، آب فراوان و رودخانه است ) آورده اند ، تا صفت بزرگي و شکوه به آن نسبت دهند  .درباره ي لغت اوزن منصوري مي نويسد : « کلمه اوز us به معني و مفهوم آب رودخانه را اويغورها اوکوز ، قيرقيزها و مغولان اوسون و قزاق ها اوزن مي ناميده اند » در آناتولي سرشاخه هاي قزل ايرماق ، با پسوند اوز مسما شده اند مثل : بوراق اوزي ،  اوران اوزري ، قليچ اوزي و در همان نواحي رودخانه هايي به نام اگري اوز ، قاميشلي اوز وجود دارد و نيز کوههاي شمال شرقي درياچه وان که از بيشترين ميزان بارندگي سالانه برخوردار است اوز آلپ ناميده مي شود ، و اوزکند در ترکستان پرآب ترين شهر آن سرزمين بوده است به نقل از قووالسکي آمده که کلمه ي اوز در ترکي قديم به معني آب فراوان يا رود به کار رفته است . (16)در فرهنگ مصاحب مي نويسد « اوز usنام چند رود معروف در انگلستان است .»(17)

به عقيده برخي از محققان کلمه اوز us در مقابل کلمه « قراج kirag ترکي يعني : « شوره زار و باير » استعمال شده است .(18)در دايره المعارف اسلامي و حواشي و اضافات تاريخ جهانگشاي جويني اوزن رودخانه معني شده است .(19)با اين توصيف مي توان گفت قزل اوزن به معني رودخانه ي بزرگ است .

پي نوشت ها :

1- غلامحسين مصاحب ، دايره المعارف فارسي مصاحب ، 1345 ص 1241

2- عباس اقبال و فيروز منصوري ، تاريخ مغول (تهران امير کبير 1365 ج شش ) ص 43 و دايره المعارف مصاحب ص 1241 و محمد حسن خان ( اعتماد السلطنه ) مرآه البدان (تهران : دانشگاه تهران 1368 ) ص 268 و دياکونوف ، تاريخ ماد ، ترجمه کشاورز( تهران عملي و فرهنگي 1371 ) ص 155.

3- ابوالحسن ابراهيم ، استخري ، مسالک و ممالک (تهران ، علمي و فرهنگي 1368) ص 159

4- حدود العالم من المشرق الي المغرب به کوشش منوچهر ستوده (تهران : زبان و فرهنگ ايراني ، تأليف کتاب 372 هـ ق ) ص 49

5- حمداله مستوفي ، نزهه القلوب به کوشش دبيرسياقي (تهران : طهوري ) ص 180

6- لسترنج ، جغرافياي تاريخي سرزمينهاي خلافت شرقي ، ترجمه محمود عرفان ( تهران : علمي فرهنگي ) ص 182و185

7- فرهنگ مصاحب ، ص 1241

8-  حدود العالم من المشرق الي المغرب ، ص 49

9- مسالک و ممالک ص 159

10- جغرافياي تاريخي سرزمينهاي خلافت شرقي ، ص 182

11- نزهه القلوب ص 180

12- عباس اقبال ، تاريخ مغول حواشي منصوري ص 43

13- مراه البلدان ص 289

14-  فرهنگ مصاحب ، ص 241

15- عباس اقبال ، تاريخ مغول حواشي منصوري ص 43

16- تاريخ مغول ،عباس اقبال ، حواشي منصوري ص 43

17- فرهنگ مصاحب ، ص 241

18- تورکيات مجموعه سي 1928

19- تاريخ جهانگشاي جويني

منبع:

تبيان زنجان

مجموعه شهری چیست؟

اصطلاح مجموعه ی شهری در مورد سکونتگاه های شهری بکار می رود که با هم رشد کرده اند و خوشه ساخته شده ی بزرگی از خزش شهری را تشکیل داده اند، یعنی شبکه ای از اجتماعات شهری ادغام شده که منطقه را تحت نفوذ در می اورند که به سبب رشد جمعیت و گسترش فضایی بوجود امده است.

منشا این کلمه با اثار پاتریک گدس زیست شناس /جامعه شناس اسکاتلندی و پیشگام برنامه ریزی شهری ارتباط می یابد که ابتدا این کلمه در حدود سال ۱۹۱۵ ابداع کرد.

گدس که امروزه به عنوان بنیان گذار برنامه ریزی شهری و منطقه ای مدرن شناخته می شود ،نخستین بار در حالی که توسعه شهری بسیاری از مکانهای موجود در قرن نوزدهم را بررسی می کرد این اصطلاح را بکار برد و از ان به عنوان وسیله ای برای اطلاق به ظهور احتمالی ابر شهرهای بزرگ در اینده استفاده کرد. به عقیده او این ابرشهرها زمانی شکل خواهند گرفت که شهرهای موجود به قدری گسترش یابد که با شهرهای مجاور خود ادغام شوند .کشورهای صنعتی دارای شکلی از مجموعه ی شهری هستند و این مکانها ممکن است شامل سکونتگاه هایی باشند که امروزه به عنوان مگا سیتی ،جهانشهر یا شهرجهانی نامیده می شوند ـ مانند لندن ، لس انجلس، توکیو و نیو یورک .

یک منطقه ی کلانشهری معمولا یک مجموعه ی شهری به معنای واقعی کلمه را ـکه ناحیه ی ساخته شده ی بزرگی است ـ با سکونتگاه ها یا مناطق حومه ای که ممکن است ضرورتا ماهیت شهری نداشته باشند و با وجود این به سبب تجارت و اشتغال به شدت با مجموعه ی شهری مرتبط اند، پیوندمی دهد.