بزرگ‌ترين شهرهاي دنيا در سال 2006 و 2020

در سال 2006 در پايتخت ژاپن و حومه آن حدود 5/35 ميليون نفر زندگي مي‌كنند. پيش‌بيني مي‌شود تا سال 2020 اين تعداد به 37 ميليون نفر برسد. بعد از توكيو مشخص نيست كه تا سال 2020 چه شهرهايي به ترتيب در اين فهرست قرار مي‌گيرند مكزيكوسيتي در حال حاضر در جايگاه دوم قرار دارد. توكيو در صدر بزرگ‌ترين و پرجمعيت‌ترين شهرهاي دنيا قرار دارد. رشد شهرنشيني در همه كشورها موجب شده تا مردم از نقاط مختلف كشور به سمت شهرها و حومه آنها سرازير شوند و همين امر منجر به شكل‌گيري كلان شهرها بدون توجه به زيرساخت‌هاي اوليه آن شده است.بي‌شك، توكيو پايتخت ژاپن كماكان در فهرست بزرگ‌ترين شهرهاي دنيا به لحاظ گستردگي حومه شهري باقي مي ماند.در سال 2006 در پايتخت ژاپن و حومه آن حدود 5/35 ميليون نفر زندگي مي‌كنند. پيش‌بيني مي‌شود تا سال 2020 اين تعداد به 37 ميليون نفر برسد. بعد از توكيو مشخص نيست كه تا سال 2020 چه شهرهايي به ترتيب در اين فهرست قرار مي‌گيرند مكزيكوسيتي كه در حال حاضر در جايگاه دوم قرار دارد احتمالا تا سال 2020 پنجمين شهر بزرگ و پرجمعيت دنيا خواهد بود. اين در حالي است كه پيش‌بيني مي‌شود بمبئي از رده سوم به رده دوم صعود كند. دهلي نيز از اين نظر از رديف ششم به سوم و داكا از دهم به چهارم و لاگوس از 14 به هفتم خواهد رسيد.در اين فهرست شهرهايي كه جمعيتي بيش از يك ميليون نفر را داشتند به ترتيب طبقه‌بندي شدند. رشد جمعيت شهري در بيشتر كشورهاي دنيا منجر به شكل‌گيري كلان شهرها شده است. از اين شهرها مركز شهر پر ازدحام‌ترين نقطه شهر محسوب مي‌شود البته ماهيت شهرها و حومه آنها در كشورهاي مختلف تفاوت دارد. براي نمونه در كشورهاي آمريكايي ساكنان متحول‌تر در حومه و اطراف شهرهاي بزرگ زندگي مي‌كنند حال آن كه در كشورهاي در حال توسعه كساني كه توانايي مالي بالايي ندارند در حاشيه شهرهاي بزرگ مستقر مي‌شوند.شكل ظاهري كلان شهرها به هر شکل كه باشد مسائل اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي خود را به دنبال دارد. برخي از كشورها همچون فرانسه با تشكيل دولت محلي به نوعي سعي مي كنند مشكلات كلان شهرها را جوابگو باشند. در كشورهاي ديگر همچون انگلستان دولت‌هاي مركزي تمايلي به ايجاد يك ساختار سياسي در كلان شهرها ندارند زيرا از اين كه شهرها تبديل به مراكز قدرت شوند، واهمه دارند. در حال حاضر دولت محلي لندن نسبت به بيست سال گذشته مسئوليت كمتري دارد. در بعضي از شهرها مركز شهر تنها بخشي از جمعيت را در خود جا داده است. براي مثال در مركز شهر نيويورك تنها هشت ميليون نفر زندگي مي‌كنند اين در حالي است كه بيش از 18 ميليون نفر در حومه اين شهر سكونت مي‌كنند. در سانفرانسيسكو هم وضعيت مشابهي وجود دارد. مركز اين شهر 777 هزار نفر جمعيت دارد ولي بيش از سه ميليون نفر در حومه آن زندگي مي‌كنند.با در نظر گرفتن 10 درصد رشد متوسط شهرنشيني پيش‌بيني مي‌شود كه بيهاي در جنوب چين تا سال 2020 بيشترين ميزان رشد جمعيت حومه‌نشين شهري را داشته باشد. حومه اين شهر كه دروازه ورودي چين محسوب مي‌شود در حال حاضر يک وچهاردهم ميليون را در خود جا داده است برآورد مي‌شود تا سال 2020 اين رقم به پنج و هشت دهم ميليون نفر برسد. شهرهاي ديگري كه رشد بيش از چهار درصد در سال دارند عبارتند از قاضي‌آباد (در هند)، ساناا (دريمن)، سورات (در هند)، كابل (در افغانستان)، باماكو (در مالي) و لاگوس (در نيجريه).بخارست (3/1- درصد)، سونيا (098/0- درصد)، بوداپست (068/0-درصد)، تورين (56/0- درصد)، اكاترينبرگ (52/0- درصد )، رم (46/0- درصد)، بيرمنگهام (12/0- درصد) و تايپه (11/0- درصد) در زمره شهرهايي هستند كه رشد جمعيت شهري آنها منفي است.با گسترش شهرنشيني براي ساكنان شهرهاي بزرگ و حومه آنها به طور روز افزوني در حال افزايش است اين امر نگراني‌هاي اساسي را براي شهرداران شهرها به وجود آورده است تامين نيازهاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي از مسائل عمده‌اي هستند كه توجه و سياست‌گذاري خاصي را مي‌طلبد.

جهاني شدن و مشكل كلان شهر ها

يكي از اين دو رخداد شهري شدن جهان و ديگر ظهور شهر هاي جهاني است . امروز نيمي از جمعيت شش ميلياردي جهان ساكن شهر ها هستند . اكثريت جهان و زمين رفته رفته به شهر تبديل مي شود . در سال 1800 تنها سه درصد جمعيت جهان در شهر ها مي زيستند , در سال 1950 اين ميزان به 29 درصد رسيد و در سال 2000 اين ميزان به 50 درصد رسيده است . اين در خالي است كه سازمان ملل متحد هشتاد درصد رشد جمعيت دهه آينده را مربوط به شهر ها مي دهند نه روستا ها .مسلمآ آنچه در خصوص توسعه و گسترش شهر و شهرنشيني اتفاق افتاده در طول تاريخ بشر بي سابقه بوده است .

در حال حاضر 23 شهر جهان 15 ميليون نفري هستند . از اين تعداد 18 شهر در كشورهاي رو به توسعه قرار دارند و جمعيت اينگونه شهر ها از حدود 100 كشور كنوني عضو سازمان ملل بيشتر است . بر پايه " برنامه توسعه سازمان ملل متحد " در سال 1960 تنها 9 شهر با جمعيت بيش از 4 ميليون نفر در كشورهاي رو به توسعه وجود داشته كه در سال 1980 به 35 شهر و در سال 2000 به 50 شهر رسيد و در سال 2025 به 114 شهر خواهد رسيد .

بر اساس آمار در سال 1985 در كشورهاي رو به توسعه 146 شهر با جمعيت بيش از 1 ميليون نفر وجود داشته است . اين روند و جهش بي سابقه يعني اجتماعي بشري حكايت از تبديل شدن روستاها به شهر ها و تبديل شهر ها به كلان شهر هاست . به هر حال روند شهري شدن اجتماع بشري به علاوه جهاني شدن اقتصاد , پديده كلان شهر ها را پيش آورد كه خود اين پديده در مسير تحولات هزاره سوم داراي چالشها و بحران هاي جدي باشد .

افزايش فقر در شهر ها , دسترسي ناكافي به مسكن و خدمات اصلي شهري , گسترش زاغه نشيني و مسكن هاي غير قانوني , سيستم حمل و نقل ناكافي , بيگانگي شهروندان , رقابت شغلي و اقتصادي نابرابر , نارسايي امكانات اصلي شهر , ويراني محيط زيست , آلودگي هوا , تراكم جمعيت , ناكافي بودن خدمات بهداشتي اصلي و آب و بحرانهاي اجتماعي از جمله مواد مخدر و ... از چالشهاي پيش روي كلان شهر ها هستند .

امروزه هر شهر "جهان اولي " در دل خود يك شهر " جهان سومي " دارد كه با مشكلات آلودگي محيط زيست , بيكاري , ازدحام جمعيت , گرسنگي , بيماري , سوء تغذيه و مرگ و مير كودكان به ميزان زيادي دست به گريبان است .

از طرف ديگر در هر شهر جهان سومي يك شهر جهان اولي و پيشرفته كه داراي كلاس جهاني ارتباطات و تكنولوژي باشد وجود دارد و اين حكايت از شكاف بزرگ و چالش اساسي است كه ميان اين دو جهان وجود دارد .

امروزه در روند شهري شدن دنيا به علت سرعت روند شهرنشيني در آفريقا , آسيا و آمريكاي لاتين بيشتر شهرداري ها فاقد منابع مالي و سازماني براي ارائه خدمت اصلي شهري اند و سرمايه گذاري بيشتر به محله هاي پردرآمد و متوسط اختصاص داده شده است . اين در خالي است كه فقرا به حال خود رها شده و براي ادامه حيات خود به مكانيسم هاي غير رسمي رو مي آورند و خارج از قوانين و ضوابط و استانداردها براي خود سرپناهي و زاغه هايي مي سازند . بر اساس برآوردهاي رسمي 30 تا 50 درصد سكنه بيشتر شهرهاي بزرگ آسيا در چنين شرايطي زندگي مي كنند . در هر صورت علاوه بر چالشهاي بر شمرده در بالا مي توان موارد ذيل را نيز به عنوان نگراني ها و چالشهاي كلان شهرها برشمرد :

1) حفظ و توسعه بهداشت انسان و رسيدگي به مشكلات بهداشت شهري

2)كنترل بيماري هاي مسري

3) حفاظت از گروههاي آسيب پذير

4) فقر و بررسي راههاي مقابله با فقر شهروندان

5) تهيه منابع مالي مكفي براي اداره شهر

6) چالشهاي اجتماعي

7) بحران زيست محيطي و آلودگي هوا 

8) تداركات سرپناه و بهبود مديريت اسكان شهروندان

9) تسهيل حمل و نقل عمومي و درون شهري

10) مديريت و توسعه هماهنگي منابع آب

11) تغيير الگوي مصرف شهري

12) سيستم روان و فني حمل و نقل درون شهري

13) پايداري كالبدي –اقتصادي – اجتماعي و حمل و نقل

كلان شهر ها براي كسب جايگاه رفيع خود در فرآيند جهاني شدن و زنده ماندن در برابر تحولات پرشتاب قرن 21 راهي جز تكيه بر مشاركت آگاهانه شهروندان و بويژه تشكل هاي غير دولتي و داوطلب ندارند . فرآيندي كه در آن شهروندان با سهيم شدن در تصميمان اثر گذار بر زندگي خود و جامعه شهري و با درك حقوق شهروندي و با شناخت و فهم از مسئوليت پذيري جمعي و گروهي , هزينه هاي اداره شهر را كاهش و بر توانايي هاي مديريت كلان شهر خواهند افزود .

اين بدان معني است كه مديريت كلان شهر ها بر محور سياست تمركز زدايي و ايجاد دموكراسي در مديريت امكان پذير است . تمركز زدايي و معطوف شدن به انرژي پايان ناپذير شهروندان و پذيرش سازمان هاي غير دولتي به عنوان شريك و نه رقيب از جمله استراتژي هاي ضروري و انكار ناپذير براي مديريت شهري آينده است .

علاوه بر اين جايگاه آموزش مستمر و جريان دانايي و به هنگام بودن پيكر مديريت شهري به دانش و درك جديد و به كار گيري نخبگان و دانشگاهيان يك ضرورت حياتي و اجتناب ناپذير است .

بوبک   دانشمند آلمانی که ژئوموفولوژی ایران را مورد بررسی قرار داده است در باره  رشته کوه البرز چنین می گوید

_{اگر رشته کوه البرز در شمال ایران وجود نداشت بیابان های ساحلی که در جنوب ایران قرار دارند . چنین بیابانهای اما به شکل دیگر در شمال ایران شکل می گرفت چون دلیل اصلی آب و هوای مرطوب در شمال ایران عامل مورفولوژی منطقه  است  یعنی وجود دریا ورشته کوه البرز در کنار هم که باعث شکل گیری هوای مرطوب در این منطقه شده است}

  جالب است یا نه ؟

آب و هوا چگونه مسیر تاریخ را عوض کرد؟

۱۰ -  فرهنگ غرب در نتیجه جنگ‌هایی كه بین ایران و یونان در گرفت موجودیت یافت. امپراطوری ایران كه در آن زمان در راس همه قدرتها قرار داشت، به طرف یونان لشكر كشی كرد. در سال 480 قبل از میلاد در جنگ سالامیس و آشنایی فرمانده ارتش یونان با علوم بادهای دریایی و به دلیل عدم آشنایی ایرانیان با علوم دریایی چون جذر و مد بعلاوه طوفان دریایی كه در طول جنگ اتفاق افتاد باعث شكست ایرانیان در این جنگ شد.

۹ -  در قرن 13 كوبلای خان فرمانده امپراطوری مغول بود. او ارتش خود را برای تصرف ژاپن صف آرایی كرد، ولی به دلیل باد موسمی كه از اقیانوس هند می‌وزید موفق به تصرف ژاپن نشد. كاهن شینتو معتقد بود كه این طوفان نتیجه اجابت دعاهایش بوده است.

۸ -  ناوگان اسپانیا در سال 1588 در برابر تمدن غرب مغلوب گشت. اسپانیایی ها مطمئن به پیروزی بودند.  فیلپ دوم فرمانده ناوگان دریایی به جنگ علیه پروتستان های انگلستان كه رهبری آن را الیزابت اول به عهده داشت برخاست اما باد مانع از به موفقیت رسیدن ارتش اسپانیا شد.

۷ -  در سال 1709 چارلز پنجم پادشاه سوئد رهبری اولین قدرت مهاجم اروپا را در لشكركشی به روسیه در زمستان بر عهده داشت. زمستان باعث فرسودگی قدرت عظیم سوئد شد. در طول جنگهای بزرگ شمالی این جنگ تاثیر زیادی بر جهان باقی گذاشت.

۶ -  زمانی كه واشنگتن فرمانده ارتش آمریكا شد، ارتش متشكل از داوطلبانی بود كه فاقد یونیفرم و حتی سلاح بودند. در مقابل ارتش انگلیسی ها مجهز به بهترین نیروی جنگی بود. در 22 آگوست سال 1776 ژنرال واشنگتن توانست در یك نبرد طولانی در جزیره ای شكستشان دهد. تاریخ آمریكا نشان می دهد كه یك مه غلیظ باعث شده كه نیروهای استعماری انگلیس در آن جنگ عقب نشینی كنند.

۵ -  كشوری در بحران ناشی از پرداخت وام های سنگین به مستعمره نشینان آمریكا كه در جنگ علیه انگلستان بوده، رنج می برد. خشكسالی بهاره باعث بالا رفتن سریع قیمت مواد غذایی شد و بالاخره رعد و برق و طوفان شدید از راه رسید و محصول تمام مزارع را نابود كرد. در نتیجه توده مردم گرسنه، حداكثر آمادگی برای دگرگونی و تغییر را داشتند و بدین ترتیب انقلاب فرانسه به وقوع پیوست.

۴ -  شاید به خاطر داشته باشید كه در 30 آگوست سال 1800 همان روزی كه هزاران برده در ریچموند ویرجینیا به رهبری مردی به نام گابریل علیه برده داران قیام كردند. با گرفتن زرادخانه و آزادی برده ها وضعیت خود را تغییر دادند. در عوض باد و بوران شدید مانع از توطئه خیانتكاران و دسیسه چینی برده داران علیه برده ها شد.

۳ -  در سال 1812 ناپلئون بزرگترین ارتش اروپا را با بیش از 600 هزار نیرو در اختیار داشت. نقشه او یك قشون كشی جسورانه به روسیه بود، او نقشه حمله را آنچنان برنامه ریزی كرده بود كه نگران هیچ چیزی نبود. زمستان نزدیك بود. ناپلئون مطمئن بود كه سربازانش مسكو را تسخیر می كنند. سربازان فرانسوی در قشون كشی به روسیه ابتدا جواهرات و اشیا قیمتی را گرفتند و و به میهن بازگشتند. ناپلئون برای بار دوم زمینه تصرف را آماده كرد این بار روسیه بسیار سردتر بود. ارتش زمینی ناپلئون یك شهر را ویران كردند دمای هوا به كمتر از 40 درجه سانتی گراد زیر صفر رسیده بود ، سربازان احساس گرسنگی و سرمای شدید می‌كردند به طوری كه در یك شبانه روز 50 هزار اسب از سرما كشته شدند و لباس سربازان مناسب سرمای زیاد نبود. بنابراین از 600 هزار سرباز جنگی تنها 150 هزار نفر مجروح به خانه بازگشتند و این شروعی بود برای پایان دادن به امپراطوری بزرگ ناپلئون و ظهور قدرت روسیه در اروپا.

۲-  آدلف هیتلر كه از تاریخ عبرت نگرفته بود تصمیم به حمله تكراری (همانند حمله ناپلئون) به مسكو را گرفت، ونتیجه از قبل هم بدتر شد. در اینجاست تاریخ تكرار شد. در سپتامبر سال 1941 عملیات   Typhoon ( یكی از عملیاتهای نظامی كه در بدترین شرایط آب وهوایی كاربرد داشت ) در اتحاد جماهیر شوروی اجرا شد. ارتش آلمان بر پیروزی خود علیه حكومت استالین و نواختن مارش پیروزی در میدان سرخ مسكو مطمئن بودند، اما هواشناسان هیتلر او را در هر دو جبهه مسكو و استالینگراد در اتحاد جماهیر شوروی به زانو درآوردند و ورق جنگ علیه آلمان ها برگشت.

۱-  در یكی از روزهای تابستان سال 1945 هیروشیما شاهد هوای خوبی بود. در ساعت 9:7 صبح هوا كمتر از  %3دارای پوشش ابری بود كه هواپیمای جنگی از حیطه تشخیص رادارها گذشت. اولین بمب ؛ آسمان برای استفاده از سلاح هسته‌ای به اندازه كافی صاف بود. فقدان پوشش ابر كار هیروشیما را ساخت و بمب درست به هدف برخورد كرد. در صورتیكه پوشش ابر در كاكورا تاثیر دیگری داشت. در 8 آگوست دومین بمب هسته ای به نام -B29 برای كاكورا در نظر گرفته شده بود، اما آسمان مورد نظر (كاكورا) پوشیده از ابر بود. درنتیجه هدف اصابت بمب، ناكازاكی اعلام شد