اعتماد به شهر؛ نتيجه تعامل شهروندي

هنوز چند ماه بيشتر از عمر اداره‌كل آموزش‌ها و مشاركت شهروندي در شهرداري تهران نمي‌گذرد؛ اداره‌اي كه قرار است نگرشي جديد از آموزش‌ها را به وجود آورد و موجب مشاركت‌هاي بيشتر شهروندان در اداره شهر شود.

اگرچه اين اداره كل در ماه‌هاي آغازين كارش بيشتر درحال پژوهش و تحقيق و ساماندهي شيوه‌هاي آموزشي و نحوه مشاركت‌پذيري مردم است، اما كنجكاوي براي آگاهي يافتن از وظايف اين اداره كل ما را از پله‌هاي ساختمان بهشت بالا برد تا از اين اداره كل جديدالتاسيس بيشتر بپرسيم و بدانيم.

در طبقه سوم ساختمان بهشت، دكتر ناري ابيانه، مديركل آموزش و مشاركت‌هاي شهروندي ميزبان ما بود.

•              هنگامي كه سخن از شهر و شهروند به ميان مي‌آيد، تعاريف گوناگوني شكل مي‌گيرد. تلقي شما از شهر به عنوان يك كالبد بيروني و شهروند به عنوان روح اين كالبد چيست؟!

شهر يك مجموعه است. مجموعه‌اي كه عناصر و عوامل متعددي را در خود جاي داده است. آدم‌ها در شهر به سه شيوه در حال زندگي اند؛ به صورت فردي، خانوادگي و گروهي. از سويي مكان‌هاي شهري نيز سه دسته‌اند؛مكان‌هاي عمومي، خصوصي يا دولتي. فعاليت‌هايي كه در شهرها انجام مي‌گيرد نيز سه نوع است؛ فعاليت‌هاي سياسي، فرهنگي يا اقتصادي.

اين در واقع مدلي از يك شهر است كه آدم‌ها به شكل فردي، خانوادگي و گروهي در مكان‌هاي عمومي، خصوصي يا دولتي به فعاليت‌هاي سياسي، فرهنگي يا اقتصادي مشغول هستند. به تنظيم روابط و تبيين مناسبات و مهارت‌هايي كه اين سه جز براي زندگي احتياج دارند، رفتارهاي شهري مي‌گويند. يعني آدم‌ها با خود و اماكن و فعاليت‌ها، روابطي را به وجود مي‌آورند و مهارت‌هايي را شكل مي‌دهند.

از سويي ارائه اين رفتارها و فراگيري آن در جامعه موضوع آموزش‌هاي شهري است. بنابراين آموزش‌هاي شهري عبارتند از تنظيم روابط و تبيين مناسبات و مهارت‌هاي مورد نياز براي زيستن سه جز انساني، رفتاري و فعاليتي در شهر.

•              در هر شهر سه عنصر انساني در حال زندگي است. حاشيه‌نشين، شهرنشين و در نهايت شهروند.آيا براساس اين تعاريف مي‌توان براي اين سه جز ويژگي‌هايي قائل شد و آنها را از هم تفكيك كرد؟

بله. اگر اين روابط،  مناسبات و مهارت‌ها در شهر، بين سه جز به‌گونه‌اي جريان يابد كه از مرز تعلق اجتماعي بگذرد و وارد فرايند اعتمادسازي شود، رفته‌رفته شاهد شكل‌گيري گونه‌اي از رفتار اجتماعي هستيم كه رفتار شهروندي ناميده مي‌شود.

پسوند «وند» كه پس از شهر قرار مي‌گيرد، گوياي تعلق و هويت است. به عنوان مثال بسياري از ساكنان تهران، هنوز خود را متعلق به شهرهايي مي‌دانند كه در آنجا به دنيا آمده‌اند. هنگامي كه كسي مي‌گويد اهل جايي است، در واقع پرده از تعلق و هويتش برمي‌دارد.

از سويي جرياني از آموزش كه رفتارها و مناسبات و مهارت‌هاي سه‌گانه را به سمت ايجاد تعلق و هويت اجتماعي پيش ببرد، آموزش‌هاي شهروند ناميده مي‌شود. بنابراين آموزش‌هايي كه در جامعه ارائه مي‌شود، به منظور ايجاد تعلق‌هاي اجتماعي است.