اساتيد گروه  آموزشي       

 پروفسور کرامت الله زیاری

   براي ديدن ادامه

 عكسها بر روي ادامه مطلب كليك كنيد

نگاهي مدبرانه به مقوله برنامه ريزي

در تاريخ علم و انديشه ، متفكران زيادي سعي كرده اند با ارائه مدلها ، روشها و تئوريهاي مختلف نسبت به هدايت امر توسعه در محيط هاي حغرافيايي مختلف اقدام كنند و آگاهانه يا نا آگاهانه مورد استفاده كشورها قرار گرفته و اثراتي نيز به جا گذاشته است .

سابقه نيم قرن برنامه ريزي در ايران مطمئنا انباشت دانش برنامه ريزي را در بدنه كارشناسي  به دنبال داشته است ولي به دليل عدم اتكا سيستم برنامه ريزي كشور به تفكر بومي و دانش ملي متاسفانه تاكنون برنامه ريزي موفقي تجربه نشده است .

به نظر مي رسد ضروري باشد در حال حاضر قبل از هرگونه برنامه ريزي آسيب شناسي جامعي از سيستم برنامه ريزي و تفكرات و سازمان حاكم بر آن صورت گيرد و با تحليل نقاط ضعف و قوت به ارائه سيستم برنامه ريزي  مبتني  بر شرايط بومي اقدام گردد .

متاسفانه نظام برنامه ريزي ما سليقه اي و متكي به فرد يا گروه خاص است . در اين نظام با توجه به وجود برداشت هاي متفاوت از فرايند توسعه  ، نوع خاصي از برنامه ريزي مد نظر قرار مي گيرد كه عمدتا  جهت نشان دادن كارايي نظام حاكم در مدت زمان كوتاه است . در اين نوع نگرش به برنامه ريزي بازدهي بسيار سريع و بردن سياستها به سمت اقدامات اجرايي كوتاه مدت هدف اصلي برنامه ريزي است .

از طرفي ديگر متاسفانه در بسياري از موارد برنامه ريزي با چانه زني و نفوذ در لايه هاي قدرت قابل انعطاف است . همين عامل هم نقش تاثير گذار در ميزان توسعه مناطق داشته است به عبارت ديگر درجه توسعه يك منطقه رابطه مستقيمي با ميزان نفوذ چهره هاي قدرتمند منطقه در لايه هاي سياسي و اقتصادي منطقه دارد .

در كشورهايي مثل آمريكا و برخي كشورهاي اروپايي چارچوبهاي كلي برنامه ريزي ، تويعه و سياستهاي  مرتبط با آن در مقاطع زماني 50 تا 100 ساله طراحي مي شود و برنامه ريزي ميان مدت و بلندمدت نيز در آن چارچوب تدوين مي شود و تغيير نظام دليلي بر تغيير روش برنامه ريزي نيست .

در حال حاضر نگاه ما به برنامه ريزي نگاه  عالمانه اي است ولي دوام اين نگاه به دوام تيم مديريتي حاكم بر اين موضوع منوط است . مادامي كه فرهنگ توسعه خواهي عمومي – نه متعصبانه محلي – بر مردم و مديران حاكم نگردد انتظار تعادل منطقه اي در توسعه را نبايد داشته باشيم .

توسعه زير بناي فرهنگي مي طلبد توسعه نيازمند زمينه هاي مساعد سياسي است توسعه متكي بر اقتصاد پويا و درون زا ست و توسعه نيازمند برنامه ريزي عالمانه ، همه جانبه و مبتني بر شرايط بومي است

قبل از اينكه به فكر توسعه باشيم به فكر ابزارهاي طي مسير توسعه كه برنامه ريزي صحيح است باشيم

حاشيه نشيني

خصيصه های فرهنگی ،اجتماعی مناطق حاشيه نشين نشان می دهداين مردم چون وسيله ای جهت اظهارعقيده،طرح خواسته هاونيازهانمي يابندوبه نوعی بادنيای خارج ازخودقطع رابطه کردندوخواسته ياناخواسته درجامعه شهری ازنظر فرهنگی اجتماعی و... به حاشيه رانده شده اند.                                                 
مردم مناطق حاشيه نشين رامی توان به دوگروه عمده تقسيم کرد:گروه نخست که نسل اول حاشيه نشينان راتشکيل می دهندعمدتاافرادمحافظه کارراشامل می شود. دراينجاهرچه محيط زندگی اراده کندوپيش بياوردپذيرفته می شوداماکمترين حرکتی درراه بهترساختن محيط زندگی صورت نمی گيردزيرا حاشيه نشينان به دليل داشتن منبع درآمدی غيرمطمئن ونگرانی ازتامين معيشت خودهمواره احساس ضعف وناتوانی می کنندوهمين امرموجب می شودکه به جای کوشش وفعاليت بيشتربه دنبال شانس وسرنوشت بگردند.                                       
گروه دوم رانسل جوان وجديدحاشيه نشين تشکيل ميدهدکه عمدتا افرادتندرويی می باشنداين مردم به دليل نارضايتی ازوضع موجودهمواره به حالت آتش زيرخاکستربوده وپيرو حرکتهای اعتراضی وانقلابی هستندوازاين روست که به اعتقاددکترحسين شکوئی برای تثبيت سياسی وجلو گيری ازناآرامی های داخلی درشهرهای جهان سوم تاکيدبرعامل اعتيادبيشتر موردتوجه بوده وحتی يک نوع ارتباط هميشگی ميان فقرواعتيادوجودداشته است...مثل اينکه غرب واستعماربه يک نوع رابطه متقابل ميان شهرنشينی،امنيت داخلی واعتيادمعتقدند(حسين شکوئی)1379.                                
دراين مناطق گوشه گيری مردم ازجامعه شهری اعتقادبه جبروسرنوشت رادرنزدآنهاتقويت می کند.روشن است که اين طرزتفکرهمراه باپايين بودن سطح معيشت سوء ظن خاصی رانسبت به دنيای خارج اززاغه ها سبب می شود                         .
طبقه کم درآمدمعمولادرفکربالابردن قدرت جسمی ونيروی بازوی خويش است تابتوانددرجامعه شهری جايی برای خودبيابد.علاقه به ورزشهای رزمی وبدنسازی وپرورش اندام دربين جوانان اين مناطق درهمين راستا می باشد.
درپاره ای ازمواردهم مانندمسائل مربوط به انتخابات آرای سياسی حاشيه نشينان اهميت تعيين کننده ای رادارامی باشدچون دراين مناطق باوجودنارضايتی های زيادبه دليل بيکاری وعدم امنيت شغلی وترس ازمؤسسات دولتی ونظايرآن ميزان چنين مشارکت هايی زيادمی باشد.                                
يک زن زاغه نشين برزيلی تصويرذهني خودراازمناطق حاشيه نشين اين گونه ارائه می دهد«اينجابه مثابه زباله دانی می ماندکه به جای زباله،مردم بيچاره ودرمانده درآن جای گرفته اند...که تماشای کتک کاری افرادبرای آنهاهمان لذتی راداردکه مسابقه گاوبازی برای مردم مادريد.                                               
اصولادرجهت سالم سازی محيط زاغه ها وخارج کردن آنان اززيستن درحاشيه وواردشدن درمتن جامعه شهری لازم است که درهمه زوايای زندگی مناطق حاشيه نشين دگرگونی هايی به وجودآيدواين امرتنهابارشدفکری وفرهنگی وبالا رفتن آگاهيهای اجتماعی مردم منطقه عملی خواهدشد                                  .
دگرگونی درزندگی حاشيه نشينان زمانی عملی خواهدشدکه بسترمناسبی برای تغييرات فرهنگی وزدودن فقرفرهنگی که بسيارمخرب تراز فقراقتصادی است فراهم آيدواين مردم ازنتيجه همه برنامه ها واقدامات مطمئن باشندواعتمادلازم رانسبت به مسؤولين شهری داشته باشندکه دراين صورت خواهدبودکه تغييردرروشهای زندگی بوجود می آيد.